Stakeholdermanagement wordt vaak benaderd als een rationeel vraagstuk. Wie heeft invloed, wie beslist mee, welke belangen spelen er en hoe verhouden die zich tot elkaar? In modellen en schema’s is dit meestal goed te vangen. In de praktijk blijkt echter dat projecten en verandertrajecten net zo vaak vastlopen op iets anders: gedrag en communicatie.
Juist daar zit de complexiteit. Mensen interpreteren informatie verschillend, nemen besluiten op uiteenlopende manieren en reageren niet altijd voorspelbaar op druk of verandering. Dat maakt stakeholdermanagement in de praktijk minder technisch en veel relationeler dan het op papier lijkt.
In een recent gesprek met Hanneke Liebeton – Van der Westerlaken ging het over Insights Discovery. Niet als instrument voor teamontwikkeling, maar specifiek in relatie tot stakeholdermanagement. Dat gesprek leverde inzichten op die raken aan de kern van veel projectvraagstukken.
Praktijkervaring als fundament – Over Hanneke
Hanneke brengt in dit onderwerp een brede en diepgewortelde praktijkervaring mee. Vanuit haar achtergrond aan de Hoge Hotelschool Maastricht werkte zij op verschillende niveaus binnen horeca-, leisure- en gastvrijheidsorganisaties. Zij vervulde rollen op de werkvloer en op kantoor, als operationeel leidinggevende, binnen HR en marketing, en was eindverantwoordelijk voor mens, proces en resultaat. Daarnaast was zij zelfstandig ondernemer, waardoor zij niet alleen vanuit theorie, maar ook vanuit ondernemerschap en dagelijkse realiteit naar organisaties kijkt.
Vanuit Twyst Hospitality Training en Coaching begeleidt zij organisaties op het gebied van leiderschap, communicatie en samenwerking, met gastvrijheid als verbindend principe. In het gesprek ben ik met Hanneke bewust op zoek gegaan naar de raakvlakken tussen haar vakgebied en het projectmanagementvak. Juist op het snijvlak van gedragsinzicht, leiderschap en communicatie blijkt hoe groot de invloed is op samenwerking, besluitvorming en het effectief managen van stakeholders binnen projecten. Vanuit die praktijkervaring werd al snel duidelijk waarom gedragsmodellen in organisaties vaak verkeerd worden begrepen en daardoor ook niet altijd het effect hebben dat men ervan verwacht.
Van label naar gesprek
Insights Discovery werkt met vier kleurenergieën: rood, geel, groen en blauw. Het risico zit daarbij niet in het model zelf, maar in de manier waarop het wordt gebruikt. Wanneer kleuren worden ingezet als labels, ontstaat al snel een versimpeling. Uitspraken als “hij is blauw, dus…” of “ik ben nu eenmaal geel” sluiten het gesprek eerder af dan dat ze het openen.
De kracht van Insights zit juist in het tegenovergestelde. Niet in het vastzetten van mensen, maar in het stellen van betere vragen. Niet de vraag wie iemand is, maar wat iemand nodig heeft om vertrouwen te voelen, hoe informatie wordt verwerkt en waar frictie ontstaat in de samenwerking. Als het model wordt gebruikt als gespreksstarter in plaats van als verklaring, ontstaat ruimte voor afstemming en begrip.
Gedragsflexibiliteit is geen truc
Effectief stakeholdermanagement vraagt geen toneelspel, maar wel bewustzijn en flexibiliteit. Stakeholders verschillen niet alleen in belangen, maar ook in hoe zij communiceren, besluiten nemen en relaties aangaan. Sommige mensen zijn taakgericht en direct, anderen hechten meer waarde aan relatie en zorgvuldigheid. Sommigen willen snel richting en besluiten, terwijl anderen behoefte hebben aan analyse en onderbouwing.
Het vermogen om daarin te schakelen, zonder jezelf te verliezen, maakt het verschil tussen weerstand en draagvlak. Het gaat niet om aanpassen ten koste van authenticiteit, maar om bewust kiezen hoe je je boodschap overbrengt, afhankelijk van de context en de persoon tegenover je.
Gedrag is geen competentie
Een belangrijk inzicht uit het gesprek is het onderscheid tussen gedragsvoorkeur en competentie. Insights zegt niets over wat iemand kan, maar over hoe iemand het liefst werkt en communiceert. Daarmee is het model ongeschikt als selectie-instrument, maar juist waardevol voor samenwerking, communicatie en stakeholderafstemming.
In dat licht krijgt weerstand ook een andere betekenis. Wat vaak wordt gezien als onwil, blijkt regelmatig het gevolg van langdurig gedrag buiten iemands natuurlijke voorkeur. Zeker in projecten en verandertrajecten, waar druk en verwachtingen hoog zijn, kan dit leiden tot frictie en verminderde effectiviteit.
Context, rol en ontwikkeling
Gedrag staat bovendien niet vast. Het verandert onder invloed van rol, levensfase en context. Wat in de ene situatie energie geeft, kan in een andere situatie juist energie kosten. Voor stakeholdermanagement betekent dit dat snelle oordelen zelden helpen. Observeren, blijven afstemmen en context meenemen is essentieel om gedrag goed te duiden.
De menselijke laag onder effectief stakeholdermanagement
Uiteindelijk vraagt stakeholdermanagement meer dan analyse en structuur. Het vraagt aandacht voor gedrag, context en onderlinge afstemming. Modellen zoals Insights Discovery kunnen daarbij helpen, mits ze worden ingezet om het gesprek te verdiepen en niet om mensen vast te zetten in verklaringen.
Met dank aan Hanneke Liebeton – Van der Westerlaken van Twyst Hospitality Training en Coaching voor het open en inhoudelijke gesprek. De nuance en praktijkervaring die zij inbrengt, maken dit onderwerp juist zo relevant voor project- en stakeholdermanagement.
Over Coolegem Project Management
Coolegem Project Management helpt organisaties die grip willen krijgen op hun projecten. Niet door alleen structuren en processen in te richten, maar door strategie, mensen en uitvoering met elkaar te verbinden. Vanuit dat perspectief kijken we niet alleen naar projectstructuren, maar juist ook naar de menselijke dynamiek daarbinnen, omdat projecten uiteindelijk worden gemaakt door mensen.
Benieuwd hoe gedragsvoorkeuren een rol spelen in jouw stakeholderdynamiek? Of hoe dit inzicht kan helpen bij projecten die stroef lopen?
Ik ga hier graag over in gesprek. Stuur me gerust een bericht.
